Cách bố trí ánh sáng tự nhiên giúp nâng cao chất lượng không gian nội thất
- 9 phút trước
- 8 phút đọc
Trong kiến trúc hiện đại, ánh sáng mặt trời được xem là “vật liệu” mang lại nguồn sống cho công trình. Ánh sáng có thể mở rộng không gian, giúp tăng thêm vẻ đẹp của công trình và mang đến sự thoải mái cho không gian sống. Tuy nhiên, việc đưa ánh sáng tự nhiên vào không gian nội thất cần được tính toán kỹ lưỡng, để ngôi nhà được chiếu sáng nhưng không cảm thấy nóng nực và ngột ngạt. Hôm nay hãy cùng Đước Việt tìm hiểu các nguyên tắc và cách bố trí ánh sáng tự nhiên tối ưu, biến ngôi nhà của bạn thành một không gian sống và làm việc lý tưởng nhất.
1. Lợi ích của ánh sáng tự nhiên đối với con người và không gian
Ánh sáng mặt trời không chỉ là nguồn năng lượng mang đến sự sống cho không gian kiến trúc, tạo nên những hiệu ứng thị giác, mà còn có chức năng điều hòa đồng hồ sinh học của con người, giúp chúng ta có một tinh thần tỉnh táo và tập trung. Mời bạn cùng tìm hiểu những lợi ích từ ánh sáng tự nhiên mang lại cho không gian sống:
Ánh sáng đối với sức khỏe và tinh thần
Điều hòa nhịp sinh học: Hấp thụ đủ ánh sáng mặt trời vào ban ngày sẽ giúp đồng hồ sinh học chạy chuẩn xác hơn, và cải thiện giấc ngủ.
Khích thích sản sinh Serotonin (hormone hạnh phúc): Giúp điều chỉnh tâm trạng, mang lại cảm giác vui vẻ, bình yên và tập trung.
Bảo vệ thị lực: Ánh sáng mặt trời cung cấp ánh sáng liên tục và hài hòa, giúp võng mạc thư giãn tối đa.
Ánh sáng đối với không gian kiến trúc
Mở rộng không gian: Tạo cảm giác rộng rãi, thông thoáng và gần gũi với thiên nhiên. Làm nổi bật màu sắc, vật liệu và các chi tiết trang. Khi ánh sáng chiếu lên trần hoặc mặt đứng, trong chúng sẽ cao hơn và căn phòng trở nên thoáng đãng hơn.
Tạo hiệu ứng thị giác: Ánh sáng giúp tạo bóng đổ cho công trình, mang lại chiều sâu và điểm nhấn cho không gian, từ đó làm nổi bật hình khối, kết cấu, vật liệu và chi tiết trang trí. Sự thay đổi hướng đi của ánh sáng theo thời gian, giúp không gian trở nên sinh động và giàu cảm xúc.
Tăng giá trị bền vững: Sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên mặt trời sẽ tăng giá trị bền vững cho công trình, hạn chế sử dụng thiết bị chiếu sáng, làm mát, từ đó giảm hóa đơn tiền điện và góp phần bảo vệ môi trường.
2. Phân bổ ánh sáng tự nhiên cho từng không gian
Đa số các công trình đều cần đến chiếu sáng tự nhiên (trừ các không gian về lưu trữ tài liệu, phòng trưng bày, và những khu vực đặc thù không cần ánh sáng mặt trời), do đó cần bố trí ánh sáng hợp lý để phù hợp cho từng không gian chức năng khác nhau.
Phòng khách – khu sinh hoạt chung
Đây là không gian tập trung nhiều người và thường diễn ra các hoạt động sinh hoạt. Vì vậy, khu vực này cần được đảm bảo chiếu sáng đầy đủ và thông gió tốt nhằm tạo cảm giác thông thoáng, thoải mái, đồng thời góp phần nâng cao sự tiện nghi cho người sử dụng.
Bố trí cửa sổ hoặc vách kính có diện tích phù hợp, để tăng khả năng lấy sáng và mở rộng tầm nhìn ra không gian bên ngoài.
Sử dụng cửa kính cao sát trần (floor-to-ceiling windows) kết hợp các giải pháp che nắng như rèm hoặc lam nhằm hạn chế bức xạ mặt trời, giảm chói lóa và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Không gian làm việc – phòng học
Phòng làm việc và phòng học cần được thiết kế để khai thác hiệu quả ánh sáng tự nhiên, đồng thời bố trí không gian và hướng chiếu sáng hợp lý để tạo điều kiện thị giác thuận lợi cho người sử dụng.
Bố trí cửa sổ, vách kính ở nơi có điều kiện chiếu sáng thuận lợi để đưa ánh sáng vào sâu trong phòng. Nên bố trí bàn gần cửa sổ để lấy ánh sáng ổn định, không gây chói mắt và tạo bóng đổ lên bàn làm việc.
Diện tích cửa lấy sáng từ 20 – 25% diện tích sàn, nhờ đó lượng ánh sáng đi vào phòng vừa đủ, không quá nhiều dẫn đến hiện trạng tích tụ nhiệt bên trong.
Chiếu sáng tự nhiên phải đáp ứng độ rọi (đại lượng để thể hiện mức độ mạnh yếu của ánh sáng lên một diện tích nhất định). Theo QCVN 22:2016, phòng làm việc có độ rọi tối thiểu là Em = 500 lux.
Phòng học có độ rọi tối thiểu là Em = 300 lux.
Phòng ngủ
Là không gian dành cho nghỉ ngơi và thư giãn, vì thế nên hạn chế ánh sáng tự nhiên đi trực tiếp vào phòng, có thể dùng ánh sáng thứ cấp (ánh sáng đã được làm dịu bớt), hoặc bố trí cửa sổ ở những hướng đón ánh nắng nhẹ vào buổi sáng.
Bố trí cửa sổ phòng về hướng Đông – Đông Nam để đón ánh nắng nhẹ vào sáng sớm.
Sử dụng hệ thông rèm cửa 2 lớp để cản bớt ánh sáng đi vào phòng. Lớp rèm mỏng bằng voan cản bớt ánh sáng đi vào, tạo nên không gian thoải mái, dễ chịu, phù hợp cho nghỉ ngơi và thư giãn.
Hạn chế bố trí gương hoặc những đồ vật có khả năng phản xạ ánh sáng ở vị trí gần hoặc đối diện cửa sổ.
Nhà bếp – phòng ăn
Sử dụng cửa sổ ngang tầm mắt hoặc sát trần: Giúp ánh sáng lan tỏa đều hơn, mà không bị tủ bếp che khuất.
Bố trí bếp theo hướng ánh sáng phù hợp: Nên tận dụng ánh sáng buổi sáng, đồng thời tránh ánh nắng gắt chiếu trực tiếp vào bếp gây chói và tăng nhiệt độ tronng bếp.
3. Các giải pháp kiến trúc để "bẫy" ánh sáng hiệu quả
Để đưa ánh sáng vào sâu bên trong công trình cần có những giải pháp kiến trúc nhằm thay đổi đường đi của ánh sáng, giúp ánh sáng tự nhiên có khả năng tán xạ tốt và chiếu sáng cho các không gian bên trong.
Sử dụng giếng trời hoặc các khoảng thông tầng: Đối với nhà phố có diện tích lấy sáng và thông gió hạn chế thì giếng trời là giải pháp tối ưu nhất. Ánh sáng được dẫn sâu vào không gian bên trong và có khả năng khuếch tán nhờ vào màu sơn và những hệ lam bên trong, từ đó điều tiết hướng đi của ánh sáng.
Tạo nguồn sáng thứ cấp: Kết hợp ô văng để hắt và phản xạ ánh sáng, giúp ánh sáng tự nhiên đi vào không gian một cách mềm mại, giảm chói và dễ chịu hơn. Hoặc có thể hạ trần và tạo khe/ khoảng hở trần để dẫn sáng, cho ánh sáng khuếch tán và phản xạ xuống bên dưới, tăng độ sáng đều cho không gian.
Sử dụng gạch thông gió hoặc lam che nắng cho mặt tiền: Cho phép một phần ánh sáng xuyên qua, giúp giảm bức xạ nhiệt và không tích tụ nhiệt cho không gian nội thất bên trong.
Tạo hình khối đục rỗng: Giúp giảm vùng tối cho không gian bên trong, và các khối đục tạo bóng đổ cho không gian bên dưới, tăng khả năng che nắng cho các khối rỗng.
Bố trí mặt bằng: Bố cục không gian mở còn giúp ánh sáng phân bố liên tục giữa các khu vực chức năng, tạo điều kiện để ánh sáng tự nhiên có thể xuyên sâu vào các khu vực bên trong.
4. Những điều lưu ý khi bố trí ánh sáng tự nhiên
Mặc dù ánh sáng tự nhiên mang lại nhiều lợi ích cho không gian kiến trúc, nhưng nếu không bố trí hợp lý hướng ánh sáng đi vào nhà sẽ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng công trình và người sử dụng. Vì vậy, việc nhận diện và tránh các lỗi phổ biến khi bố trí ánh sáng tự nhiên cần được quan tâm, sau đây là những lưu ý trong thiết kế:
Tùy vào hướng nắng và góc chiếu sáng của mặt trời mà cần chọn cửa sổ phù hợp, để ánh sáng mặt trời đi vào không quá gắt vào giờ cao điểm.
Tránh bố trí cửa sổ hướng Tây, vì hướng Tây nhận lượng bức xạ nhiều nhất trong ngày kết hợp góc chiếu thấp, ánh sáng sẽ đi sâu vào trong phòng, tạo không gian nóng bức.
Mỗi không gian sẽ có yêu cầu chiếu sáng khác nhau, vì thế cần tạo không gian chiếu sáng phù hợp với từng chức năng phòng.
Không gian nội thất cần có màu sắc và vật liệu có khả năng phản xạ ánh sáng phù hợp, để khuếch tán ánh sáng, giúp không gian sáng đều hơn.
Không bố trí máy lạnh gần cửa sổ, vì sẽ gây thất thoát nhiệt dù cửa sổ đã được đóng. Ngoài ra, cảm biến nhiệt trên máy lạnh sẽ "bị lừa" rằng phòng đang rất nóng, khiến máy phải chạy liên tục với công suất tối đa, dẫn đến hao phí điện năng.
Đối với phòng làm việc và phòng học, không bố trí bàn học/làm việc đối diện cửa sổ, để tránh chói mắt.
5. Kết luận
Ánh sáng tự nhiên là yếu tố quan trọng trong không gian kiến trúc, giúp tăng chất lượng môi trường sống, tính thẩm mỹ và tiết kiệm năng lượng vận hành cho công trình. Vì thế, cần có những giải pháp thiết kế phù hợp nhằm tận dụng hiệu quả nguồn sáng sẵn có, đồng thời hạn chế các tác động tiêu cực như hấp thụ quá nhiều nhiệt, gây chói mắt,…và ảnh hưởng đến sự tiện nghi của người dùng. Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp tối ưu ánh sáng tự nhiên cho công trình của mình, hãy cân nhắc kỹ các yếu tố về hướng nhà, công năng sử dụng và hệ thống chắn nắng ngay từ giai đoạn thiết kế.
Nếu bạn có nhu cầu thiết kế và thi công tại TP.HCM, hãy liên hệ Đước Việt để được tư vấn chi tiết các dịch vụ thiết kế thi công trọn gói cho không gian sống.
Những dịch vụ Đước Việt Architecture & Construction cung cấp bao gồm:
Tư vấn, thiết kế kiến trúc công trình
Xây dựng trọn gói công trình nhà phố, biệt thự, văn phòng, ....
Thiết kế - thi công trọn gói Nội Thất: nhà phố, biệt thự, văn phòng ...
Thiết kế ý tưởng thiết kế kiến trúc, lên hồ sơ mặt bằng công năng và triển khai concept các dự án.
CTY TNHH TƯ VẤN THIẾT KẾ VÀ XÂY DỰNG ĐƯỚC VIỆT
🌐Website: Duocviet-ac.com
☎️ Điện thoại tư vấn, khảo sát: 0909.846.159 hoặc 0943.578.019
📮 Email: ctyduocviet@gmail.com
🧰 Địa chỉ: Tầng 2 - Toà nhà The Root, số 29A Cao Thắng, Phường Bàn Cờ, HCM (Quận 3 cũ)
Bình luận