Neue National Gallery: Di sản Kiến trúc làm thay đổi tư duy thiết kế bảo tàng

Neue National Gallery là kiệt tác cuối cùng trong sự nghiệp của bậc thầy kiến trúc Hiện đại Mies van der Rohe. Chỉ với một hệ mái thép đen khổng lồ dường như thách thức trọng lực, nâng đỡ bởi hệ cột mảnh mai và bao bọc bởi những vách kính trong suốt. Mies đã xóa nhòa ranh giới giữa nội thất và ngoại thất, giữa kiến trúc và cảnh quan xung quanh, tạo nên sự độc đáo và mang cảm giác mới lạ cho du khách. Hãy cùng Đước Việt bước vào không gian kính huyền thoại này, để khám phá tư duy thiết kế được mệnh danh “ngôi đền” của chủ nghĩa tối giản.

1. Tổng quan về Neue National Gallery

• Vị trí: Kulturforum, Berlin, Đức

• Chức năng: Bảo tàng

• Diện tích: 10.000 m²

• Thời gian khánh thành: 1968

• Kiến trúc sư thiết kế: Mies van der Rohe

• Kiến trúc sư cải tạo: David Chipperfield Architects (2015 – 2021)

2. Kiến trúc

Nếu hình dáng kiến trúc được ví như “khung xương” định hình công trình, thì vật liệu chính là “linh hồn” thổi sức sống vào không gian bảo tàng. Hình dáng chính của công trình là khối lập phương, hình khối này giúp tối ưu hóa công năng sử dụng, trong khi đó những cửa kính với tiết diện lớn có chức năng giải phóng tầm nhìn, tạo nên một không gian mở, xóa đi ranh giới giữa bên trong và bên ngoài.

>>>Xem thêm: Sluishuis Amsterdam: Kỳ quan kiến trúc nổi tiếng và đỉnh cao kỹ thuật thi công thế hệ mới

Cấu trúc ba tầng trong tổ hợp khối

Bảo tàng nổi bật với khối hình học vuông vức cùng hệ vách kính bao quanh, giúp công trình trở nên tối giản và biểu hiện cho khái niệm “không gian vạn năng” (universal space) của Mies van der Rohe. Nhờ địa hình dốc, mà công trình được bố trí theo dạng tổ hợp khối, gồm một tầng nổi, một tầng bán hầm và một tầng hầm

• Tầng nổi: Là lối vào chính của công trình, được che phủ bởi bốn façade bằng kính, được dùng làm nơi trưng bày tạm thời của các chuyên đề.

• Tầng bán hầm: Là không gian trưng bày chính, mang kết cấu vô cùng độc đáo nhờ vào giải pháp khối công trình thục sâu vào địa hình, chỉ lộ ra một phần bên ngoài. Mặt tiền lộ ra ngoài được bố trí cửa kính, là nơi duy nhất để lấy ánh sáng tự nhiên cho toàn bộ không gian tầng bán hầm. Trong khi đó các mặt còn lại được ẩn bên trong địa hình, được che phủ bởi các bức tường xung quanh. Nhờ cách thiết kế này mà tầng hai trở nên đặc biệt và có sự tương phản đặc – rỗng sâu sắc được thể hiện qua vật liệu xây dựng. Phần mái phẳng của tầng đóng vai trò như một quảng trường nội khu, tạo không gian chuyển tiếp giữa sảnh kính tầng nổi và quảng trường công cộng bên ngoài.

• Tầng hầm: Có diện tích sàn nhỏ nhất, là nơi lưu trữ hiện vật, phòng quản lý, phòng kỹ thuật,…

Hệ mái thép vượt nhịp và cột chịu lực tạo điểm nhấn

• Kết cấu mái thép vượt nhịp lớn

Hệ mái của bảo tàng là một đĩa thép phẳng khổng lồ có kích thước vuông vức 50m x 50m, dày 1.8m. Để vượt được khẩu độ lớn như vậy mà không cần bất kỳ cột đỡ nào ở không gian trung tâm, kiến trúc sư đã áp dụng hệ dầm ô cờ (Grillage / Waffle Giản đơn).

• Tối ưu hóa nội lực

Các dầm thép cường độ cao được đan vuông góc với nhau tạo thành các ô cờ kích thước 3.6m x 3.6m. Cấu trúc này giúp phân bổ đều nội lực theo cả hai phương chịu tải, giảm thiểu mô-men xoắn và triệt tiêu hiện tượng võng ở tâm mái.

• Giảm tải trọng bản thân

Việc sử dụng các thanh dầm thép rỗng bản bụng giúp hệ mái giảm đáng kể khối lượng so với kết cấu bê tông, từ đó giảm tải trọng truyền xuống hệ thống móng cọc bên dưới.

• Giải pháp đua mái (Console)

Hệ mái được tính toán toán học để đua ra ngoài (console) một khoảng cách lớn so với vị trí đặt cột. Phần mái đua này đóng vai trò như một mái sảnh cơ học, ngăn chặn ánh nắng trực tiếp chiếu xiên vào bên trong vách kính gây hư hại cho các tác phẩm nghệ thuật.

• Cột thép chịu lực

Công trình có 8 cây cột chịu lực chính bằng thép bố trí bên ngoài theo hình vuông, đây cũng là đặt trưng trong thiết kế của Mies van der Rohe. 8 cây cột chỉ liên kết với mái và sàn, không liên kết với tường hay vách kính, giúp giải phóng không gian cho công trình, tạo hiệu ứng nhẹ nhàng là lơ lửng cho mái. Bên trong công trình có 2 lõi bê tông, được ốp đá cẩm thạch xanh (Tinos Marble), đóng vai trò như những vách chia ước lệ, điều hướng luồng giao thông và phân chia khu vực trưng bày một cách tự nhiên mà không làm phá vỡ tầm nhìn xuyên thấu của công trình.

>>>Xem thêm: Fallingwater: Biểu tượng kiến trúc hữu cơ và tuyệt tác “Nhà trên thác”

Hàng cửa sổ kính băng ngang

Hệ vách kính chạy dọc theo toàn bộ chu vi sảnh tầng nổi là cấu kiện định hình nên triết lý "Trong suốt tối đa" (Extreme Transparency).

• Kết cấu vách kính cường lực: Các tấm kính tấm lớn chịu lực được liên kết với nhau bằng hệ khung đố thép mảnh mài. Hệ vách kính này được thiết kế lùi sâu vào bên trong so với biên giới hạn của mái tháp, nằm tách biệt hoàn toàn khỏi hệ cột chịu lực chính.

• Triệt tiêu góc chết: Việc loại bỏ các cột góc chịu lực giúp bốn góc của sảnh kính trở nên rỗng hoàn toàn. Giải pháp này giúp loại bỏ các vùng tối hoặc góc chết thường gặp ở các kiến trúc bảo tàng cổ điển, tạo điều kiện cho ánh sáng tán xạ phân bổ đều khắp không gian sảnh.

• Liên kết co giãn vách kính: Vì hệ mái thép phía trên có thể dịch chuyển cơ học hoặc biến dạng nhiệt, phần liên kết đỉnh của vách kính với mái được thiết kế dạng rãnh trượt (Slip Joint). Khi mái có sự chuyển vị, rãnh trượt này sẽ hấp thụ dao động, ngăn ngừa hiện tượng ứng suất nén trực tiếp lên kính gây rạn nứt hoặc nổ vách kính.

Yếu tố văn hóa

Nhìn từ bên ngoài, lớp kính trong suốt cho phép người đi đường có thể quan sát các tác phẩm trưng bày bên trong. Nghệ thuật không còn là thứ xa xỉ, đóng kín sau những bức tường gạch dày cộp của các bảo tàng thế kỷ XIX, mà trở thành một phần của không gian công cộng, hòa vào nhịp sống thường nhật của người dân Berlin. Thêm vào đó, công trình là nỗ lực phục hưng văn hóa và nghệ thuật của nước Đức sau những tàn phá và di chứng của Thế chiến II, định vị Tây Berlin như một trung tâm nghệ thuật hiện đại của thế giới.

Cấu trúc độc đáo

Công trình có mái thép bằng phẳng, được nâng đỡ bởi 8 cây cột thép hình chữ thập, kết hợp hàng cửa kính bao quanh đã giúp công trình rộng không gian có thể quan sát từ bốn phía. Ngoài ra, chỉ sử dụng 8 cột thép chịu lực mái đã mang đến trải nghiệm thị giác mới lạ cho công trình, khiến mái trở nên nhẹ nhàng như đang lơ lửng giữa không trung. Cột chữ thập còn giúp giải phóng góc nhìn, không mang lại cảm giác nặng nề và tạo hiệu ứng bóng đổ.

>>>Xem thêm: Bê tông trần trong cải tạo công trình công cộng: Di sản cần gìn giữ hay lỗi thời cần thay thế.

Vật liệu và màu sắc

• Thép đen: Dùng trong kết cấu chịu lực của công trình, mang vẻ ngoài cứng cáp và vững chắc. Trong khi đó vách kính trong suốt, thể hiện sự mỏng manh, kết hợp hai vật liệu đối lập nhau đã tạo sự tương phản mạnh mẽ.

• Vật liệu tự nhiên: Dùng cho không gian nội thất là sự hòa quyện nhịp nhàng giữa các chất liệu tự nhiên như đá và gỗ.

• Màu sắc đa dạng: Bảng màu tổng thể được tiết chế trong những sắc độ trầm ấm và đồng điệu. Sự kết hợp này không chỉ tạo nên không khí ấm cúng, mà còn làm dịu thị giác, đưa tâm trí người thưởng lãm về trạng thái cân bằng để chìm đắm vào giá trị của các hiện vật trưng bày.

Không gian xanh và bối cảnh xung quanh

Hàng cây xanh trên quảng trường phía trước công trình đóng vai trò như một vùng đệm thị giác tinh tế. Sắc xanh tự nhiên này vừa làm bật lên khối hình học vuông vắn cùng tone màu sẫm nghiêm nghị của kết cấu thép, vừa khéo léo hòa quyện bảo tàng vào bối cảnh cảnh quan xung quanh mà không làm mất đi tính tương phản ấn tượng.

Công trình tọa lạc trong khu Kulturforum, nơi tập trung nhiều công trình văn hóa ở Berlin, các công trình ở đây đều mang kiểu dáng hiện đại và đồ sộ. Vì thế, Neue National Gallery mang đến sự tương đồng về phong cách kiến trúc trong khu vực. Sử dụng cửa kính cho các façade còn giúp người tham quan có thể nhìn xuyên qua công trình để ngắm nhìn các công trình xung quanh, tăng sự tương tác.

>>>Xem thêm: Top 5 Công Trình Kiến Trúc Nổi Tiếng Theo Phong Cách Neo-Futurism Trên Thế Giới

3. Ảnh hưởng văn hóa, kiến trúc và du lịch

Công trình đạt đến đỉnh cao của phong cách kiến trúc Hiện đại, vẻ đẹp từ hình khối vuông vức cùng sự đa dạng về vật liệu giúp bảo tàng sở hữu vẻ đẹp vượt thời gian. Về kiến trúc, giải pháp tách hệ kết cấu chịu lực ra khỏi vỏ bao che đã giúp công trình được giải phóng không gian, tối ưu hóa không gian trưng bày. Về nghệ thuật, công trình phá vỡ định kiến về không gian trưng bày truyền thống khi thay thế những căn phòng đóng kín tù túng bằng một không gian sảnh mở rộng bằng kính xuyên thấu, biến bảo tàng trở nên sống động. Trên phương diện văn hóa, việc mở toang hệ vách kính hướng ra quảng trường đô thị trong bối cảnh Berlin hậu chiến không chỉ biểu trưng cho sự hồi sinh và tinh thần tự do, mà còn thể hiện triết lý dân chủ, nơi nghệ thuật hòa làm một với đời sống đại chúng.

4. Kết luận

Neue National Gallery đã tạo nên không gian mở, xóa nhòa khoảng cách giữ bên trong và bên ngoài, mang đến làn gió mới trong thiết kế bảo tàng theo phong cách kiến trúc Hiện đại. Bằng cách tách biệt hoàn toàn hệ thống chịu lực và vỏ bao che, đã giúp công trình giải phóng mặt bằng tuyệt đối, tạo hiểu ứng mái lơ lững đậm tính nghệ thuật. Kết hợp hệ dầm sàn ô cờ và giải pháp mái console, đã đưa mái đua ra xa, tăng sự hiện đại và tối giản cho công trình. Tòa nhà là hình mẫu kinh diển cho sự hợp nhất hoàn hảo giữa kết cấu và tư duy không gian hiện đại.

Nếu bạn muốn sở hữu một ngôi nhà đẹp, tiện nghi và bền vững theo thời gian, thì đừng quên liên hệ Đước Việt qua fanpage hoặc zalo: 0909.846.159 để được tư vấn chi tiết các dịch vụ thiết kế thi công trọn gói cho không gian sống. 

Những dịch vụ Đước Việt Architecture & Construction cung cấp bao gồm:

- Tư vấn, thiết kế kiến trúc công trình:

- Xây dựng trọn gói công trình: nhà phố, biệt thự, văn phòng,...

- Thiết kế - thi công trọn gói Nội Thất: nhà phố, biệt thự, văn phòng...

- Thiết kế ý tưởng thiết kế kiến trúc, lên hồ sơ mặt bằng công năng và triển khai concept các dự án.

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN THIẾT KẾ VÀ XÂY DỰNG ĐƯỚC VIỆT

🌐Website: Duocviet-ac.com

☎️ Điện thoại tư vấn, khảo sát: 0909.846.159 hoặc 0943.578.019

📮 Email: ctyduocviet@gmail.com

🧰 Địa chỉ: Tầng 2 - Toà nhà The Root, số 29A Cao Thắng, Phường Bàn Cờ, HCM (Quận 3 cũ)